Các bác yêu thích game city building đời đầu chắc chắn sẽ biết tới tựa game Emperor: Rise of the middle kingdom (ROTMK) hay còn có tên tiếng Việt là Long Mệnh Vương Triều. Tựa game lấy bối cảnh Trung Hoa, mọi game city building khác, bạn đáp ứng nhu cầu người dân, nâng cấp điều kiện sống, quan sát thành phố phát triển theo thời gian, giải quyết vấn đề nội trị và ngoại giao,… Lý do mình đặt tiêu đề là Ngọc thô của Impression Games là vì đây là tựa game city building tốt nhất của studio và đến tận bây giờ mình vẫn chưa thấy một hậu bối kế thừa được những độc đáo của tựa game.
Đặc sắc của tựa game
Thiết kế đồ họa của tựa game khá đẹp, các công trình khá là dễ nhận biết đối với người mới chơi, thậm chí là những chi tiết như hàng hóa hay lương thực. Các nâng cấp công trình có đồ họa trông tách biệt và nhìn giống như một sự tiến hóa chứ không phải chỉ dát vàng khảm ngọc lên công trình.
Âm nhạc rất hay, thay đổi tiết tấu theo tình hình phát triển thành phố, chiến trận và đích thị tạo được cảm giác bối cảnh ở Trung Hoa. Tiếng Hồ cầm, tiếng Trống, cầm âm, tiêu khúc, cùng nhiều nhạc khí hòa theo số mệnh của thành phố.
Về thiết kế nông nghiệp, các loại ngũ cốc được trồng trọt và có khả năng luân canh theo mùa vụ, tuy nhiên với các sản phẩm cao cấp như tơ tằm, sơn dầu, trà thì phải sử dụng các xưởng nuôi trồng riêng biệt không thể luân canh được. Những sản phẩm thô đó nếu có thể tự cung cấp thì rất tốt, nếu không thì có thể thông qua ngoại giao để thông thương với những thành phố sở hữu những sản phẩm cần thiết.
Thiết kế công nghiệp các ngành như luyện kim, vũ khí, gốm sứ, xa xỉ phẩm như tơ lụa, sơn dầu rất thực tế, thể hiện được các dây chuyền sản xuất sản phẩm. Game mang lại được cảm giác rewarding sau khi ổn định dây chuyền sản xuất, lương thực phân phối, cung cấp cho tiêu dùng giúp nhà cửa dân số phát triển, xuất khẩu và nhìn dòng tiền chảy vào ngân khố. Thuế (nhớ chặt cây, làm giấy thì quan mới có sổ sách mà thu thuế được) cũng sẽ đóng góp cho thành phố bạn một lượng kha khá tiền, và nhân dân sẽ yêu cầu được trả thuế cao hơn khi có hạnh phúc hoặc là dân chúng sẽ bạo loạn và bỏ đi khi bạn tăng thu quá nhiều so với mức độ hạnh phúc của họ.
Dịch bệnh trộm cướp cũng là các yếu tố để bạn xử lý, những vấn đề đó cũng sẽ ảnh hưởng tới các nhà dân cao cấp khiến cho họ không được hạnh phúc và nếu chỉ số này quá thấp thì dân sẽ rời đi. Trong vấn đề housing thì phong thủy cũng là một factor để giúp cho dân chúng có thêm chỉ số hạnh phúc và sẽ có thêm dân cư đến gia nhập thành phố.
Ngoài ra năm mới sẽ có option cho bạn chọn có nên tổ chức lễ cho dân vui chơi hay không, điều này cũng tác động không nhỏ vào chỉ số hạnh phúc của thành phố, quy mô dân số sẽ tăng lương thực mà bạn cần để có thể tổ chức lễ hội năm mới. Và khi bạn tạo profile sẽ có yêu cầu bạn nhập con giáp của bạn, nếu tổ chức lễ hội năm mới vào đúng con giáp bạn chọn thì bạn sẽ có thêm bonus.
Dân cư chính là chủ đạo của tựa game, đáp ứng đầy đủ nhu cầu, cho họ có niềm vui hạnh phúc thì nhiều dân cư gia nhập thành phố, tiến hóa nhà cửa và có thêm nhân lực. Và dân cư quý tộc chính là lượng dân số đáng giá nhất tựa game, tuy dân số không đông, bạn phải cung phụng đủ thứ đắt tiền cho họ, nhưng họ cho phép bạn mở rộng quân đội và đóng thuế khá cao cho thành phố. Dân cư thông thường sản xuất ra các cơ sở vật chất để cho bọn quý tộc có thể ăn sung mặc sướng và ngược lại quý tộc sẽ cho phép người chủ thành phố mở rộng quân đội và bảo vệ cả thành phố khỏi quân xâm lược (bọn này đóng thuế cao nhất, ăn tiêu dùng tuy toàn xa xỉ phẩm nhưng lại tương đối ít nên lợi nhuận khá cao so với dân đen, ngốn không biết nhiêu thực phẩm và tài nguyên mà đóng ít thuế nữa).
Tôn giáo chia làm 4 nhánh Đạo Tổ, Khổng, Lão, Phật, và chỉ có dân quý tộc mới cần tới đạo Khổng. Với mỗi tôn giáo sẽ có 3 vị thần với từng bonus khác nhau, nếu họ được bạn dâng đủ lễ vật để hài lòng thì một trong số họ có thể hạ phàm và ban phước cho thành phố. Và nhớ đừng để các vị Đạo Tổ tức giận vì họ có thể gây thiên tai trực tiếp lên thành phố.
Về quân sự thì nhìn chung không đa dạng lắm, gồm bộ binh, nỏ binh, kỵ binh, chiến xa và máy bắn đá và phải phụ thuộc vào giới hạn phát triển quý tộc để có thể gia tăng quân đội (tối đa 12 đạo quân tương ứng với 12 con giáp).
Game không xoay quanh chiến tranh nhưng các thiết kế trang phục khá là đẹp đối với đồ họa thấp. Các tộc ngoại bang như Việt hay Cao Ly không có máy bắn đá, cố mod thay đổi thành phần quân xâm lược chỉ gây ra lỗi game. Một khi bạn biến họ thành chư hầu thì họ lại biến trở thành quân Trung Hoa, mượn quân họ thì cũng chỉ ở dưới đồ họa quân Trung Hoa, không thú vị chút nào :((
Các tượng đài công trình của game ngoài việc là điều kiện để vượt qua màn trong campaign thì bản thân những công trình đó cũng là những thành tựu của riêng các thành phố đó, xây dựng cũng khá kì công và tốn thời gian trong game nhất là những màn có nhiều kẻ thù. Quá trình đáp ứng và quan sát công nhân hoàn thành công trình cũng khá thú vị. Các monuments này cũng có các bonus ẩn đối với một số vị thần nhất định giúp cho họ có thiện cảm hơn đối với thành phố của bạn.
Thiết kế bản đồ cũng rất đa dạng, nhiều bản đồ thể hiện được các khái niệm rất tốt từ trù phú đến hoang mạc, rừng thiêng nước độc, hay miền sơn cước khó khăn cho việc định cư.
Nhược điểm của thiết kế
Những hạn chế về kĩ thuật của game từ năm 2002 thì có lẽ không cần nhắc tới, mình chỉ đề cập tới thiết kế của game.
Thiết kế bản đồ thế giới tương đối tệ với một concept tốt. Thành phố chia làm 2 loại ngoại bang với Trung Hoa, các thành phố Trung Hoa sẽ có trong danh sách bản đồ còn ngoại bang ngoài việc là 1 nguồn giao tiếp buôn bán và thỉnh thoáng tấn công Trung Hoa thì không có gì đặc sắc hết, họ sẽ bị biến thành hình thù thành phố Trung Hoa nếu bị đánh dẹp.
Game làm rất tốt trong những view đặc biệt như lượng nước, lượng bệnh tật, nổi loạn của từng nhà,… nhưng lại cho các chỉ số như Morale của quân đội dưới dạng chữ, khó có thể biết quân đội này có sắp vỡ trận và bỏ chạy hay không. Bảng kế hoạch khi tấn công các thành phố khác cũng khá mơ hồ, ta có thể hiểu đại khái là tấn công dũng mãnh hay thận trọng, tấn công vào quân đội đối phương hay chỉ cướp phá nhưng không biết trận chiến đó sẽ hoạt động ra sao ngoài kết quả thắng hay thua ở bảng thông báo.
Vì vốn được thiết kế theo trọng tâm là city building nên mình sẽ để dành phần thiết kế quân đội vào mục Tiềm năng bị bỏ dở ở dưới.
Ngoại giao sẽ rất khó chịu nếu bạn bật full option aggressive lên về mặt thiết kế chiến tranh thì đúng là sẽ có những trận thủ thành rất hoành tráng, tuy nhiên các chư hầu sẽ liên tục nổi loạn khiến cho game rất khó chịu, cảm giác rewarding không còn nữa, thậm chí bạn dẹp loạn 100 lần thì game vẫn sẽ cho chư hầu nổi loạn tiếp.
Thiên tai sẽ xảy ra khi bạn không làm hài lòng các vị thần Đạo Tổ hoặc random bao lâu sẽ ngẫu nhiên xảy ra, có 3 thiên tai chính đó là động đất (gây sụp đổ, cháy nhà), lũ lụt (sông biển sẽ tràn vào phá hủy nhà cửa), hạn hán. Đối với hạn hán thì mình thấy là ổn vì đó chỉ tương tự như debuff cho game sản lượng sẽ cực kì thấp, còn đối với hai loại kia nếu chơi vài lần thì có thể thấy hay nhưng theo thời gian thì sẽ cảm thấy là mình chỉ cần stockpile một lượng tiền để build lại từ đầu sau những lần thiên tai.
Tiềm năng bị bỏ dở
Mình có một thời gian quen được vài ông bạn trên gameranger cũng test game các thứ, nhưng cứ từ 3 người trở lên là lag game và phải rồi game này là p2p. Những trải nghiệm multiplayer mà bạn có từ game này có thể là bạn xem được map đối phương, gửi gián điệp để làm những nhiệm vụ có sẵn, mang quân đánh nhau, gửi quà, những thứ bạn cũng có khi chơi single. Bạn sẽ luôn tồn tại như một nước Computer Chinese đối với người chơi bên kia, giao thương thì không khác gì máy, không tùy chỉnh được, chỉ là game set sẵn cho bạn thôi. Và phải rồi, lag chắc chắn là nó, luôn là 1 phần của multiplayer. Tuy nhiên, tiềm năng không hề nhỏ nếu như được thiết kế tốt hơn, 1 vài người chơi có thể coop với nhau chống lại thế lực man di (computer), người phương bắc có thịt và lúa mì, người phương nam sản xuất gạo, kẻ ở sa mạc thì sản xuất muối, và lượng sản phẩm giao thương nên là sản phẩm thực tế của các nước do người điều khiển để có thể cảm nhận được sự thiếu thốn ban đầu cũng như sự phối hợp giữa các người chơi. Hoặc bạn muốn chơi pvp cũng thế, giành giật chư hầu (computer) đánh chiếm lẫn nhau thì cần phải có thêm tương tác từ quân đội, điều khiển sinh động hơn.
Nếu có các cao nhân nào có thể tiếp nối được cơ chế city building từ game này cùng với các khái niệm chiến tranh tương tự như total war thì có lẽ đây sẽ là một đối thủ nặng kí so với các dòng game 4X bây giờ. Giả sử chỉ là giả sử thôi nhé, đối với một trò chơi có tinh thần xây dựng với tinh thần của ROTMK, với nhánh multiplayer được thiết kế tiến bộ, đa dạng nền văn minh hơn (một khi đa dạng nền văn minh, đó nên là đa dạng các ưu khuyết điểm hơn về thiết kế kinh tế, quân sự), tựa game mới này sẽ có nhu cầu trao đổi hàng hóa sinh động hơn đã số game hiện thời, khi mà pvp thực sự được “implemented” thì sẽ có vài cao thủ thiết kế meta làm sao tối ưu chi phí đầu tư hạ tầng cho dân sự, bao giờ có thể thu lại lợi nhuận, có xây dựng quân đội tối ưu ra sao. Mình thấy kha khá nhiều tựa game 4X mà xây dựng ở các thành phố, các state tồn tại dưới dạng các tài nguyên “fixed”, phát triển trên cái nền đó chỉ mở rộng thêm nhà máy, thêm đúng cái loại sản vật tại state đó. Còn đối với tinh thần tựa game này, bạn có thể sinh trưởng trong sa mạc, nơi chỉ có linh dương và muối nhưng bạn lại không thích bán muối, bạn tìm kiếm đối tác bán ngọc thô, tơ tằm, sơn dầu, … để chế biến lại và bán đi thành phẩm với lợi nhuận cao hơn, tập trung xây Vạn Lý Trường Thành, xây các Monument nơi biên ải,… sinh trưởng nơi gạo bạt ngàn nhưng người phương bắc vẫn có thịt cá thay thế, thì chế biến gia vị, tập trung chế tạo vũ khí sắt thép, chinh phạt có lẽ là lựa chọn tốt hơn.
Tinh thần tựa game về mặt quy mô quân sự cũng khá tốt, vì quân sự nên bị ràng buộc bởi quý tộc, với các building adminstration ban đầu thì bạn bị giới hạn tối đa 2 đạo quân, với các khu dân cư quý tộc được nâng cấp thì bạn mới có thể mở rộng quân đội, tránh mấy anh barbarian nhà cấp cottage đi spam lính đánh người khác, quý tộc thì có lụa là gấm vóc mới xây cất vườn tược, lên cấp và hỗ trợ mở rộng quân đội. Quân sự về mặt phòng thủ cho phép bạn xây vô số các tháp canh cũng được miễn là bạn có tiền và nhân lực để duy trì các hoạt động đó, đó cũng là một thiết kế khá hay hạn chế mấy ông chỉ đầu tư một khoản nhỏ cho tháp canh mà không phải bỏ ra bất kì thứ gì để duy trì nó, cái giá quá rẻ cho một lối chơi turtle.
Quá trình xây dựng monument trong tựa game này khá hay không đơn điệu như các tựa game khác, bạn phải cung cấp cả nhân lực lẫn vật lực và cả thời gian để có thể hoàn thiện chúng. Kết quả thì chưa chắc xứng đáng ngoài một mô hình trông rất đẹp thì bạn không có lợi trực tiếp nào nhưng chính quá trình xây dựng sẽ mang lại cho bạn cảm giác kì công như thế, hơn là các wonder mà bạn chỉ cần invest ra 1 khoản lúc đầu và chờ cho nó hoàn thiện. Rất tiếc là trong khoảng thời gian chơi multi game này chẳng kéo dài nổi đến lúc mình có thể hoàn thành 1 monument, tuy nhiên trong các map của game có 1 số thiết kế giúp cho nhiều thành phố cùng xây dựng Vạn Lý Trường Thành hay kênh Vận Hà, điều sẽ rất tuyệt vời trong PVE.
Rốt cuộc thì đây cũng là một nỗi tiếc nuối mà thôi!!!
Hayy